Youmag.gr
Ο άνθρωπος – αιχμάλωτος της στατιστικής Ο άνθρωπος – αιχμάλωτος της στατιστικής
Αν ο Νασίμ Τάλεμπ είναι ο ροκ σταρ της σύγχρονης φιλοσοφίας, ο Καρλ Γιούνγκ είναι ο μεγάλος κλασσικός της. Παρότι ψυχολόγος και όχι φιλόσοφος,... Ο άνθρωπος – αιχμάλωτος της στατιστικής

Αν ο Νασίμ Τάλεμπ είναι ο ροκ σταρ της σύγχρονης φιλοσοφίας, ο Καρλ Γιούνγκ είναι ο μεγάλος κλασσικός της. Παρότι ψυχολόγος και όχι φιλόσοφος, αρνούμενος να δει τον άνθρωπο έξω από το πλαίσιο του κόσμου που τον διαμορφώνει, ο Γιούνγκ ανέπτυξε μια θεωρητική προσέγγιση για την ατομικότητα και τη συλλογικότητα, αλλά και για τον «ύποπτο» ρόλο της επιστήμης στην εποχή μας.

Κάθε θεωρία που είναι βασισμένη στην εμπειρική παρατήρηση είναι εκ των πραγμάτων στατιστική. Διαμορφώνει δηλαδή ένα ιδανικό μέσο όρο που εξουδετερώνει όλες τις εξαιρέσεις και τις αντικαθιστά με μια αφηρημένη έννοια. Η έννοια του μέσου όρου είναι εξαιρετικά χρήσιμη αλλά όχι πραγματική. Οι εξαιρέσεις σε κάθε άκρο του φάσματος, αν και είναι πραγματικές, δεν συμπεριλαμβάνονται στο τελικό αποτέλεσμα γιατί αλληλοακυρώνονται.

Για να εξηγήσουμε αυτή την οπτική, θα κλέψουμε ένα παράδειγμα από τον Κάρλ Γιούνγκ.

Στο www.cosmoteinsurance.gr, οι πελάτες μπορούν να συγκρίνουν τιμές και καλύψεις μέσα από μεγάλο εύρος ασφαλιστικών εταιριών

Αν πάρουμε μια λεκάνη με βότσαλα και τη ζυγίσουμε, θα βρούμε πως το βάρος της κάθε πέτρας είναι κατά μέσο όρο 145 γρ. Αυτό όμως δεν μας λέει κάτι συγκεκριμένο για την κάθε πέτρα. Είναι πολύ πιθανό να μην βρούμε ούτε μια πέτρα που να ζυγίζει 145 γρ. μέσα στη λεκάνη μας. Η στατιστική αντικατοπτρίζει μια αδιαφιλονίκητη εικόνα της πραγματικότητας, μπορεί όμως να διαστρεβλώσει επικίνδυνα την ισχύουσα αλήθεια.

Έτσι λοιπόν, δεν μπορεί να υπάρξει αυτογνωσία βασισμένη σε θεωρίες, καθώς έτσι αναιρείται η μοναδικότητα του ατόμου. Τα ιδιαίτερα γνωρίσματα του καθενός είναι που έχουν την υπέρτατη σημασία για την κατανόηση της φύσης του. Μπροστά σε κάθε άνθρωπο πρέπει να καταργούμε όλες τις θεωρίες και να υιοθετούμε μια εντελώς νέα και ανόθευτη στάση.

Παρότι η επιστημονική γνώση όχι μόνο χαίρει καθολικής αναγνώρισης, αλλά θεωρείται από τον σύγχρονο άνθρωπο ως η μόνη πηγή διανοητικής και πνευματικής αυθεντίας, πολλές φορές για να κατανοήσουμε το άτομο είμαστε υποχρεωμένοι να την παραμερίσουμε. Συχνά, δε, η γνώση επιδρά αρνητικά στην κατανόηση. Όταν λοιπόν ο ψυχίατρος δεν ενδιαφέρεται μόνο να ταξινομήσει τον ασθενή του, να βάλει διάγνωση, αλλά να τον κατανοήσει πραγματικά, απειλείται με σύγκρουση καθηκόντων ανάμεσα στη γνώση και την κατανόηση.

Κρίνοντας επιστημονικά, ο άνθρωπος δεν είναι παρά μια μονάδα που επαναλαμβάνεται.

Αν όμως λειτουργήσουμε με στόχο την κατανόηση, ο άνθρωπος γίνεται «το υπέρτατο, μοναδικό και πραγματικό αντικείμενο της έρευνας». Και βέβαια, κατά τον Καρλ Γιούνγκ, εμείς θα πρέπει να θεραπεύουμε ασθενείς και όχι ασθένειες.

Οι θεωρίες και οι στατιστικές παρέχουν μια «αναληθή και ορθολογιστική εικόνα του κόσμου, στον οποίο το άτομο, όντας περιθωριακό φαινόμενο, δεν παίζει κανένα ρόλο». Με τα λόγια του γίογκι Μπέρα, «οι θεωρίες διαφέρουν ελάχιστα από την πραγματικότητα… στην θεωρία. Στην πραγματικότητα, διαφέρουν πολύ.» Κι όμως, το άτομο είναι ο μοναδικός αληθινός και αυθεντικός φορέας της πραγματικότητας. Δεν υπόκειται σε κανόνες. Και αυτό είναι κάτι που μας διαφεύγει εντυπωσιακά συχνά. Πόσους δεν έχουμε ακούσει να ισχυρίζονται πως «κανονικά, θα έπρεπε να νιώθω…» ή «μα πως, αφού η Τάδε, στην αντίστοιχη συνθήκη είχε κάνει αυτό». Δείτε πόσο «έτοιμοι» είμαστε να δούμε τον εαυτό μας ως μέρος μιας νόρμας όπου «θα έπρεπε» να νιώθουμε κάπως ή να συμπεριφερόμαστε κάπως. Έχουμε τόσο εμπεδώσει την θέση μας ως μονάδες ενός συστήματος, που αρνούμαστε στον ίδιο μας τον εαυτό βασικά ανθρώπινα δικαιώματα όπως εκείνα της αυτοδιάθεσης, του αυτοπροσδιορισμού και της αυτονομίας.

Το insurancemarket.gr είναι η μεγαλύτερη και πιο αποτελεσματική πλατφόρμα σύγκρισης ασφαλειών από την Νο1 εταιρεία online διαμεσολάβησης στην Ελλάδα

Αυτό έχει επιτρέψει δύο φαινόμενα:

1. Αντί να είναι συγκεκριμένος άνθρωπος ανάγεται σε ομάδες και τελικά στην απρόσωπη κοινωνία, με αποτέλεσμα να απεμπολεί την προσωπική του ευθύνη. Στη θέση της ηθικής και διανοητικής διαφοροποίησης του ατόμου έχουμε την κοινωνική συναλλαγή και την… «ανύψωση του βιοτικού επιπέδου». Το νόημα της ιδιωτικής ζωής δεν αφορά πια στην ανάπτυξη του ατόμου, αλλά την λογική του κράτους (Raison d’ etat). Ο άνθρωπος γίνεται μέρος του κράτους. Βαθμιαία το άτομο στερείται από την ηθική απόφαση για το πως θα ζήσει τη ζωή του – συμπεριφέρεται, ντύνεται, τρέφεται και μορφώνεται ως κοινωνική μονάδα.

2. Ο άνθρωπος υπόκειται σε οποιαδήποτε μορφή κακοποίησης, σε ακραία φτώχεια, σε μέγιστη εκμετάλλευση, καταδικάζεται σε κοινωνική δυστυχία αβασάνιστα: δεν είναι πρόσωπο, δεν είναι ξεχωριστή οντότητα, είναι ένας ασήμαντος φορέας του Κράτους, ένας αριθμός που διαμορφώνει στατιστικές.

Όσο για τις συνέπειες αυτού; Από τη μια, η Δύση (τουλάχιστον) είναι γεμάτη ανθρώπους που δεν ξέρουν τι πραγματικά τους κάνει ευτυχισμένους, κι αν ξέρουν νιώθουν πολύ αδύναμοι για να το διεκδικήσουν όταν αυτό βρίσκεται έξω από το κοινωνικά αναμενόμενο και αποδεκτό. Και από την άλλη, το Κράτος προσπαθεί να διορθώσει τις στατιστικές του, αγνοώντας τη δυστυχία των φυσικών φορέων του, των ανθρώπων. Η λογική του κράτους ισοπεδώνει το άτομο, με το θεωρητικό άλλοθι της σύγχρονης επιστήμης. Κοιτάξτε γύρω σας και θα καταλάβετε τι εννοούμε..